Thomas Young, una de
las mentes más privilegiadas del siglo XVIII, tradujo en su juventud un
monólogo de Enrique VIII de
Shakespeare al griego clásico. En su biografía titulada The
last men who knew everything, Andrew Robinson, 2005,
Pi Press, figura una lámina con la transcripción manuscrita de Young de dicha
traducción. Yo mismo la he tenido que pasar a ordenador, visto que nadie más lo
había hecho hasta ahora:
ΟΥΛΣΙΟΥ ΜΟΝΟΛΟΓΙΑ
χαίροις ἂν ἢδη
μακρᾲ πᾶσ’ἐνδοξία·
χαίροιτε δυνάμεις, ἃι πισωρεύεσθέ μοι.
οὕτως ἔχει τε τ’ανθρώπεια· σήμερον
ἀνὴρ τὰ χλωρά φύλλα τ’αλπίδος φύει·
αὔριον ἀκμάζει, πορφυρέοις τ’ ἐπ’ ἄνθεσι
τιμῶν ὅσων περ ἔτυχε, πολλ ἃβρύνεται·
τριταῖον αὔτε ῥῖγος ἐμπίπλει βαρύ,
κᾀπεὶ πεποιθὼς κάρτα γ’ἐλπίζει τάλας
καρπὸν μεγίζων ἐκπεπαίνεσθαι καλῶν,
ῥιγῃ πρὸς αὐτῇ δύσμορος ξηραίνεται,
κᾄπειλα πίπλει δειλὸς, ὡς
ἐγὼ τὰ νῦν.
ὁποῖα παῖδες νήπισι παράφρονες,
ἐπί κύζεσιν νεῖν ἐν θέρει
πειρώμενοι,
ὅπως τὰ πολλὰ
γ’ἐγκεκινδύνευκ’ ἐγὼ
δόξης θαλάσσῃ, πρὸς
πάθος μηδὲν σκοπῶν·
κόμπος δ’ἀραιὸς ὅν ἐπερφυσήκειν ἄδαν
ἐσχιμένος λέλοιπέ μ’ἐν κλυδωνίῳ,
γέροντα, μόσχω καὶ χρόνω κεκμηκολα,
κ’ανταῦθα λάπροις κύμασι βυθισθήσομαι.
ὦ λαμπρότηλος καὶ τρυφῆς κένη σκιά!
ἀπεχθὲς ὄνομα! νῦν δὲ καρδίαν ἐμὴν
αὐταρχίας τυχοῦσαν εὖ τ’επίσταμαι.
φεῦ δυστάλαιναν τοῦ τρισαθλίου τύχην
χάριτος τυράννων ὃστις ἐκκρεμάννυται!
El griego de Young
tiene elementos eólicos y hay un par de formas verbales (πισωρεύεσθέ, βυθισθήσομαι)
que o bien he transcrito mal –la grafía no es muy clara- o bien Young conjugó
mal, puesto que no tienen paralelo en griego clásico. Reproduzco a continuación
el monólogo original de Wolsey a Cromwell del Enrique VIII de Shakespeare
y una traducción funcional mía:
So farewell to the little good you bear me.
Farewell! a long farewell, to all my greatness!
This is the state of man: to-day he puts forth
The tender leaves of hopes; to-morrow blossoms,
And bears his blushing honours thick upon him;
The third day comes a frost, a killing frost,
And, when he thinks, good easy man, full surely
His greatness is a-ripening, nips his root,
And then he falls, as I do. I have ventur'd,
Like little wanton boys that swim on bladders,
This many summers in a sea of glory,
But far beyond my depth. My high-blown pride
At length broke under me, and now has left me,
Weary and old with service, to the mercy
Of a rude stream, that must for ever hide me.
Vain pomp and glory of this world, I hate ye!
I feel my heart new open'd. O, how wretched
Is that poor man that hangs on princes' favours!
There is, betwixt that smile we would aspire to,
That sweet aspect of princes, and their ruin,
More pangs and fears than wars or women have;
And when he falls, he falls like Lucifer,
Never to hope again.
Así que me traes el
adiós a este pequeño bien. ¡Adiós! ¡Un gran adiós a toda mi grandeza! Este es
el estado del hombre: hoy coloca las tiernas hojas de la esperanza; mañana
florece, y lleva sus sonrojados honores hacia él en abundancia; el tercer día
viene una helada, una helada asesina, y, cuando piensa, hombre sencillo y
bueno, con seguridad su grandeza está madurando del todo, y muerde su raíz, y
luego cae, como yo. Me he atrevido a esto, como pequeños chicos despreocupados
que nadan en la superfície, muchos veranos en el mar de la gloria, pero mucho
más allá de mi profundidad. Mi orgullo de altos vuelos se ha roto a lo largo
debajo de mí, y ahora me ha dejado, cansado y viejo con servicio, a la merced
de un arroyo salvaje, que me deberá esconder para siempre. ¡Vana suntuosidad y
gloria de este mundo, os odio! Noto que mi corazón se ha vuelto a abrir. ¡Oh,
como de desgraciado es este pobre hombre que depende de los favores del
príncipe! Aquí está, en medio de esa sonrisa a la que aspiraríamos, esa dulce
mirada del príncipe, y su ruina, más dolores y miedos que las guerras o las
mujeres tienen; y cuando cae, cae como Lucifer, para no esperar nunca más.
El ejercicio de Young
es admirable, especialmente para nosotros que hemos olvidado el arte de la
traducción inversa al griego y al latín. Tengo por casa algún manual de griego
clásico que pone énfasis en este tipo de ejercicios, pero evidentemente a un
nivel mucho más accesible.
Cap comentari:
Publica un comentari a l'entrada
Nota: Només un membre d'aquest blog pot publicar entrades.